Valentín Paz-Andrade 9

Cantarela do camiñante 
 
As bruxas de Vozqueimado
deixan as vasoiras fóra,
para tornar enmeigado
ao que camiña a deshora.
Lobo na sombra enfoulado
que cando aos vultos oubeas
pos o silencio esgazado,
feito farrapos de teas.

Valentín Paz-Andrade

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)

Valentín Paz-Andrade 8

As palabras

Vén o ar ateigado de palabras,

cada mañá chamando aos nosos vidros,

para por a xermolar son e semente.

As palabras decote están falando

e somos nós os xordos á mensaxe

que no seo das sílabas carrexan.

Polas palabras somos outra cousa,
e non primaz materia dunha besta,
só desbravada en nós polas palabras.
Son palabras as ondas do gran río
da fala, que morre un pouco e nace
do mencer ao luar de cada día.

A eito marteladas nos falares
do pobo, que as mestura ao seu suor,
limadas cal semánticas moedas
nas forxas oficiais do saber,
sempre as palabras teñen lei  de onda
a develar na vida dos demais.

É de palabras a primeira música
que dá tremer de luz ao noso tímpano,
e de palabras o primeiro río
que verte ao noso canle súas ondas,
e se fai subterráneo en cada noite
para renascer no leito das auroras.

Denantes das palabras foi a choiva
linguaxe de cristais da natureza,
de verticales sílabas composto,
elemental vocabulario líquido
das claves seminales sobre a terra,
a descrifrar polas meniñas da alma.

Palabras insonoras baixo o sono
como peixes de acuarium apagado
que a memoria repesca na vixilia.
Palabras e memoria dúas forzas
que xa casadas nascen lonxe, lonxe…
no orbe prebabélico do home.

E cando chega a morte a nosa beira,
cando nos pasaporta para o nada,
o que de certo pasa e se rexistra,
o que nos deixa listos para o embarque
na dorna por Caronte tripulada…
é o naufraxio de todas as palabras.

"Cen Chaves de Sombra", Valentín Paz-Andrade

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)

Valentín Paz-Andrade 7

Verde vento polas leiras
e vento azul polo mar,
panos da mesma bandeira.

Quen fora vento, meu mar
e sobre o teu lombo brando
puidera o corpo deitar!

Quen fora o vento poboado
de polen e de cantigas
e malvises namorados!

Quen fora o vento que rube
a refrescar as estrelas
despois de folgar coa nube!

Quen fora xinete alado
de ardor e de vidro feito
sobre das olas montado!

"Sementeira do Vento", Valentín Paz-Andrade

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)

Valentín Paz-Andrade 6

Noso Alexandre, Mártir 

Trinta e seis, trinta e seis, trinta e seis...
Taquicardia da historia d-unha imaxe
con pulsación esmorecida.

Trinta e seis, trinta e seis, trinta e seis...
Que ancho o peito teu para os balazos,
con curazón equidinnensioado,
alcoube pol-a idea frolecido.
Qué regueiro de folgo pra unha fé
por un agosto tráxico xiado,
ao despontar un día a mañanciña!

Trinta e seis, trinta e seis, trinta e seis...
Toda a xeografía da Galiza,
eiquí as aldeas, acolá as cibdades,
da minhota fronteira até Teixido,
da Curota ao Caurel,
alí cabía d-un costado a outro,
mapa do corazón comprometido,
augas, montanas, povos... que lavabas
cal loriga carnal do pensamento,
aquele da Galiza acriboada
ao cuspir os fusiles sobre tí.

Trinta e seis, trinta e seis, trinta e seis...
Sete cruces na tampa como escudo,
sete cruces e o calix do Grial,
tatuaxe azul dos símbolos amados,
unha terra a ceibar de alleas poutas.
unha xente a curar da praga exódica,
unha patria a facer.

Sete, catorce... tiros na Caeira,
contra un pino dos hinos de Pondal,
contra un pino de froumas a cair,
contra un pino de ponlas a chorar!

Trinta e seis, trinta e seis, trinta e seis...
E unha bandeira da Galiza a furto,
cadaleito a pechar,
pra o teu peito aquecer no máis alá!

"Cen Chaves de Sombra", Valentín Paz-Andrade 

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)

Valentín Paz-Andrade 5

Galiza, ribeira antiga

Do tempo cero levas
o misterio do mar pola cintura.
Con alga, pedra e brétema metidos
no muíño da onda,
o mar intemporale
túa coroa intemporal compuxo.

Ben bicada varanda que recibe
baixo o palio dos pinos os Poentes,
cando súa escada esgotan
na maxia cegadora do alén mar,
tras do arco das augas promisorias
onde inda terma derradeiramente
a mocidade do mundo.

Tarso estremal da Europa,
punta da rosa céltica encostada
no roteiro da Atlántida;
noiva dos velaíños
ventos que sopran en cuadrantes novos;
muro das correntías
quecedoras do ventre dos abismos.

Vello esquinal da Roma,
que até o lindar do mare tenebrossum
alongou a firmeza das calzadas;
angular pousadoiro
onde os albeiros escadróns do Este,
cunha pinga de aurora nas meniñas,
o seu trote centáurico frearon.

Fogo de lumes místicos,
no milagreiro niñadoiro acesos
das cinzas navegantes,
e berce de camiños enlousados
coa estelar soleira das galaxias
por onde a fe dos pobos foi guiada,
do Vístula ou do Sena deica o Sar.

Con historias de andar lonxanos ermos
e sangrar para encher cuncas alleas,
da túa historia os folios se escribiron.
Ribeira a máis antiga
pró devalar das étnicas mareas.

Eiquí findou o transmigrar sedento
das loiras oleadas,
fuxidas da friaxe das estepas.

Eiquí Sant Yago, morto, resucita
vigairo dos regueiros sideraes.

E Breogán partiu,
das néboas e das ondas peregriño,
a poboa-las illas presentidas.

Sempre ramos de vida a derramarse,
sempre sangue de pobos a escoarse,
sempre deixar de ser
para ser noutros.

"Canto do Pobo Disperso", Valentín Paz-Andrade 

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)

Valentín Paz-Andrade 4

Non escoitedes 

Non escoitedes voz onde non trema
o vidro do seu tempo,
mainamente,
como na pel das aguas treme a brisa
tinguida no brancor dos amieiros.

Non escoitedes voz na que se esquezan
as raíces do barro que nos deu
feitío de criaturas,
amor pra repartir cos semellantes
quentor do noso sangue.

Non escoitedes ecos en retorno
dos paredóns da morte.
A vida virá sempre a sucos novos
pra se facer fecunda
no gran de cada espiga. 

"Cen Chaves de Sombra", Valentín Paz-Andrade 

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)

Valentín Paz-Andrade 3

Tríadas do vento no mar

Verde vento polas leiras

e vento azul polo mar,

panos da mesma bandeira.

Quen fora vento, meu mar

e sobre o teu lombo brando

puidera o corpo deitar!

Quen fora o vento poboado

de polen e de cantigas

e malvises namorados!

Quen fora o vento que rube

a refrescar as estrelas

despois de folgar coa nube!

Quen fora xinete alado

de ardor e de vidro feito

sobre das olas montado!

"Sementeira do Vento", Valentín Paz-Andrade

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)

Valentín Paz-Andrade 2

Cando ti volvas

Na matricial Galiza sempre túa, 
que dende a Torre de Hércules ao Miño
un facho acenderá por cada illa,
cando ti volvas polo mare;
de toxo unha fogueira en cada monte,
cando ti volvas polo mare;
dos castros na coroa unha cachela,
cando ti volvas polo mare;
unha loura candea en cada pino,
cando ti volvas polo mare;
o seu cirio de frouma os alciprestes,
cando ti volvas polo mare;
luces de ardora branca en cada mastro,
cando ti volvas polo mare;
un farol mariñeiro en cada dorna,
cando ti volvas polo mare;
veliñas á xanela en cada casa,
cando ti volvas polo mare;
e as perolas das bagoas derramadas,
cando ti chegues polo mare,
cando ti chegues polo mare...

 "Pranto Matricial", Valentín Paz-Andrade

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)

Valentín Paz-Andrade

Galegos, meus irmaos,
veño de ter co-a morte.
Sin o agardar unha vez mais atopo
o ventureiro empalme con a vida.

Estóu na singladura do retorno,
con ollos recuncantes na alborada,
tímpano a se tremer en libres odas,
pernas reencanadas para andar
os camiños resucitados.

Veño da morte, irmaos, e no fardel,
pouco trouxen pra vos:
cicatrices de ferro nas palavras

Valentín Paz-Andrade, poema "Veño da morte"

(Valentín Paz-Andrade nasceu no dia 23 de Abril de 1898. Morreu em 1987.)