Xesús Rodríguez López 5

Os solteirós 

[...]
S'a eles non lles gustaran
as rapazas, craro está,
xa estaba todo espricado;
mais eu puiden reparar
que fuxen eles d'as nenas
cal d'o amo fuxe ó can,
com'a camisa d'o coiro
ou inda menos quizais.
Y-estonces xa que Iles gustan
¿porqué non se casarán?
Si teñen medo âs rapazas
que gastan un capital
en modas y-en perendengues
c-o pertesto d'alternar
con outras mais ricas qu'elas,
ou que solamente o fan
porque son guapas, e queren
á tod'o mundo gustar,
anqu' ô home non-lle guste
tan custosa vanidá,
vexo qu'abundan amiudo
moitas rapazas, que van
afeitas dende pequenas
á andar ó pé de suas mais,
qu'as deprenden á ser boas
privandoas da ociosidá
qu'as fan traballar n'a casa
pra saber dempois mandar,
o qu'a vida d'a familea
d'esta maneira as afan,
pra que s'elas mais adiante
se chegasen á casar
sirvan pra dar gusto ó home
e non pra dar gusto ós mais.
[...]

"Pasaxeiras", Xesús Rodríguez López

(Xesús Rodríguez López nasceu no dia 28 de Julho de 1859. Morreu em 1917.) 

Xesús Rodríguez López 4

Os solteirós

Fai xa tempo que me choca
porqu' é cousa d'estrañar
o ver tanto solteiron
como pol-o mundo hay
con posiceon e con cartos
sin trazas de se casar,
por mais qu'eles ben conozan
que lleis vai pasando á edá
habendo tantas solteiras
que podían amparar.
[...]

"Pasaxeiras", Xesús Rodríguez López

(Xesús Rodríguez López nasceu no dia 28 de Julho de 1859. Morreu em 1917.) 

Xesús Rodríguez López 3

O gallego

Escritores d'afora que ô gallego
como tipo de mofa presentades,
e saber a verdá non precurades
antes de darlle á pruma un vil emprego,
vide aqui, a aprender que vos guiades
por un rutinarismo falso e cego.
O gallego, xa fora, xa en Galicia,
gana honores con quen lle fai xusticia.

Ao burlarvos d'un probe que precura
traballar pra vivir n'algun oficeo,
¿ô traballo, queredes por ventura,
negarIle a proteucion que dais ô viceo?
Quen ô traballo honra ten cordura,
quen pensa d'outro modo non ten xuiceo.
Ademais, coucearia como un mulo
quen xuzgase a Madrid por ver un chulo.
 
Traspasando colados e lameiras
pol-o inverno, sin medo â neve fria,
c'unhas codeas de pan nas faltriqueiras,
á pasar van n'escola tod'o dia,
dende os fillos das probes cortelleiras
hastra o que herda facenda e fidalguia.
E si tanto gallego hay de proveito
é por lêr y-escribir todos afeito.
 
Nas costumes de mozo é moderado;
entusiasta é nas suas alegrias;
da muller sempre é dôce namorado,
e co mesmo poder manexa o arado
qu'a moça, s'a mau ben, nas romarias;
que onde loita un gallego frente a frente
non ha naide que sea mais valente.

Ese amor ô seu lar, en donde aniña
xa a muller, xa chegada parentela,
fai que sinta as tristuras da morriña
cando lonxe da terra pensa n'ela.
O amor que ten ô seu ben s'adiviña
na propiedade, ô ver tanta parcela;
porque sempre á un gallego é preferente
ser pequeno señor, a gran sirviente.

Relixioso, filósofo e honrado,
temeroso da curea e da xusticia,
tal as fai tal as pensa, con malicia,
e por eso é muy pouco confiado.
En listeza non cede un solo grado
á calquera de fora de Galicia;
que hay algun paisaniño pol-a aldea
que lla pega ô que mais sabido sea.

"Pasaxeiras", Xesús Rodríguez López

(Xesús Rodríguez López nasceu no dia 28 de Julho de 1859. Morreu no dia 24 de Março de 1917.) 

Xesús Rodríguez López 2

Mingas d'a Cabanexa é unha morena de vinteun anos, que fai reloucar á calquera qu'a mire, co-a gracea que despide a sua surrisa e cos vivos lostregos que san d'os seus churrusqueiros e negros ollos, cando mira pr'os rapaces.
Foi vareas veces pedida pra boas casas, porque Mingas, ademais de guapa, levaba consigo algunhas faneguiñas, qu'en todol-os tempos foron recomendaciós qu'adornaron moito ás rapazas casadeiras.
Mais d'unha vez foi causa de qu'os mozos andivesen á paus n'as ruadas, e, de qu'a xusticia metese baza nestas faIcatrúas, porque era muller tan agradecida, que sempre lle gustou corresponder as miradas de cantos lle facian a rosca d'o galo, con tal de que ll'entrasen pol-o ollo dereito.
¡E como lle gustaba qu'os mozos se liasen por ela! Cand'habia algunha liorta entr'os mozos qu'a rondaban, trataba de saber hastr'os mais pequenos detalles d'ela y-a cada un que l'e contaban brincaball-o corazón d'alegría.
Solo cando algun salía firido, poñía a cara algo tristeira, pro logo se trocaba outra volta alegre, segun a refreusión ll'iba vertendo vanidá n'o seu corazón.

"A Cruz de Salgueiro", Xesús Rodríguez López

(Xesús Rodríguez López nasceu no dia 28 de Julho de 1859. Morreu em 1917.) 

Xesús Rodríguez López

Tras da obella

- ¿Prónde vas, Maruxiña, d'esta hora?
- Vou ô monte á catar una obella.
- ¿Non tés medo de noite e sin lua
tí soliña por esa debesa?
Por si cansas, dou volta contigo,
pois non quero que mai che soceda,
e buscando eu d'un lado e tí d'outro,
decontado daremos con ela.
- Ben vou sola. Agradezocho moito,
pro non canso, que teño boas pernas.
- Ben-ó sei. - ¿Cómo ó sabes? - Adrede
Ch'as mirei á mañá n-a restreva.
- Vaya, volve, non quero qu' acaso
por volvelas á ver te debezas,
porqu' as teño con ligas atadas
que sô o crego as desata n-a igresia.
- ¿Logo atouchas o crego? - Non tolo,
prô bendice o direito pra velas.

"Pasaxeiras", Xesús Rodríguez López

(Xesús Rodríguez López nasceu no dia 28 de Julho de 1859. Morreu em 1917.)